این در زمان بطلمیوس دوم بود

سرطان کولون و رکتوم (راست روده) یکی از شایع ترین سرطان ها بوده دومین عامل مرگ و میر ناشی از سرطان درجهان می باشد . علاوه به این پنج نهر، ایران همین اکنون بر دریای هلمند از پیلر 51 تا پیلر 53 در نزدیکیهای پل ابریشم 73 واترپمپ (از 4 تا 12 انچه) نصب کرده که به اندازه یک نهر بزرگ آب می برند. این موافقتنامه شامل یک مقدمه و ۱۱ ماده بوده که در مورد احداث تاسیسات و بهره برداری از سد «خدا آفرین» و «قیزقلعه سی» برروی رودخانه ارس بوده است. باید پذیرفت که علت خشک شدن دریاچه ارومیه تنها خشکسالی نبوده است؛ کارشناسان اقدامات نادرست در ساخت سدهای بیش از حد روی رودخانههای منتهی به این دریاچهها، احداث چاههای غیرمجاز، شیوههای نادرست کشاورزی و ایجاد میانگذر را عواملی میدانند که همگی به نابودی دریاچه منجر شدهاند.

کشاورزی در حاشیه رودخانه مرزی ارس و بهره برداری از آب آن، از محوری ترین فعالیت های اقتصادی استان اردبیل است. «هیدروپلیتیک رودخانه مرزی ارس و تاثیر آن بر امنیت استان اردبیل». اما با گذار از این مرور کوتاه تاریخی، به نظر می رسد با وقوع جنگ دوم قرهباغ، منطقه قفقاز به آرامی به سمت تجربه گفتمان و نگاه جدیدی متمایل میشود که مهترین مشخصه آن میتواند ارتقاء مباحث سیاسی و امنیتی باشد که نشانههای اولیه آن در تحلیلهای داخلی و خارجی بروز و ظهور یافته است. ماحصل این مزیت را میتوان در ورود عبارت «منطقه قفقاز» به ادبیات نخبگان سیاسی کشورمان جستجو کرد.

اين رود پس از ورود به خاک جمهورى آذربايجان به رود کورا که از تفليس جارى است مىپيوندد و در «ساليان» به دو شعبه تقسيم مىشود. ۱۲ درصد آب رودخانه ارس از خاک ايران و ۳۴ درصد از خاک ترکيه و بقيه از جمهورىهاى آذربايجان و ارمنستان تأمين مىشود. ارس که با همین نام نیز در کشورهای همجوار شناخته میشود، از دامنه شمالی کوههای بینگول داغ استان ارزروم ترکیه سرچشمه گرفته و پس از طی مسافتی طولانی با پیوستن رود «آخوریان» به آن، مرز مشترک میان ترکیه و ارمنستان را تا آذربایجان (نخجوان) ترسیم میکند.

همچنین «علی نیکزاد» دیگر نماینده اردبیل هم اظهار کرده بود: ترکیه در حال ساخت سد روی رود ارس است که تهدیدی برای کشاورزی کشورمان محسوب میشود، اما متاسفانه تا به امروز دولت و وزارت نیرو در حوزه دیپلماتیک اقدامی نداشتهاند. یکی از دلایل این امر روشن نبودن رژیم حقوقی ارس، پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی سابق و میزان برداشت آب توسط ایران در این منطقه است. رودخانه مرزی بالها رود به طول ۱۱۰ کیلومتر، یک رودخانه سیلابی است و بر اساس پروتکل مصوب سال ۱۳۳۶ به عنوان مرز مشترک ایران و جمهوری آذربایجان تعیین شده است.در رابطه با این رودخانه نیز باید گفت به دلیل عدم لایروبی مناسب و پر شدن قسمتهای زیادی از مسیر رودخانه توسط گل و لای و رسوبات فراوان، میزان بهره وری از آب، در منطقه بیله سوار و جعفر آباد به حد بسیار پایینی رسیده و مشکلات این منطقه را دو چندان نموده است.

در ادامه گزارش یکم آذر ۱۴۰۰ روزنامه خراسان آمده است: بند «کمال خان» و سد «ایلیسو» کم بود، حالا باید نگران «کاراکورت» و «سویلمز» ترکیه هم باشیم و خودمان را برای خشک شدن احتمالی رود مرزی ارس آماده کنیم! از جمله این سدها، سد کاراکورت در استان قارص است که با ارتفاع بیش از ۱۴۰ متر و حجم مخزن ۵۹۰ میلیون متر مکعب در اواخر سال ۲۰۱۹ میلادی آبگیری شده و دیگری سد سویلمز که به عنوان یکی از ۴۰۰ طرح داپ، در سال 2022 به بهرهبرداری میرسد ظرفیت ذخیره سازی بیش از یک میلیارد متر مکعب آب را داراست.

وی افزود: مسئلهای که در جهت تامین حقآبه هامون مطرح میشود این است که به جز 820 میلیون مترمکعب حقآبه ایران برای شرب و کشاورزی, کشور افغانستان باید ملزم به تامین حقآبه تالاب از سیلابهای سرریز شده از مخزن سد کمالخان شود که این مهم نیازمند دیپلماسی قوی در زمینه آبهای بینالمللی است. پشت سد ارس، يک مخزن بزرگ آب وجود دارد که در فصل بهار بسيار پرآب مىشود و هنگام خشکسالى، آب آن از راه پاياب سد مخزنى ارس به سد انحرافى ميل – مغان انتقال داده مىشود. شهر کنونی فراه از نظر وسعت با توجه به ساحه وسیعی که این ولایت در نقشه کشور اشغال نموده خیلی کوچک و محدود است و بیشتر مردم آن زندگی روستایی دارند.

دولت ترکیه متاثر از استراتژی آبی خود مدعی است احداث سد در بالادست حق حاکمیتی دولت ترکی است و این کشور عضو کنوانسیونهای بینالمللی از جمله کنوانسیون 1997 سازمان ملل در خصوص بهرهبرداری از آبهای مشترک نیست و هیچگونه تعهد بینالمللی در این رابطه ندارد. اسب های آبی در امتداد بیشتر مسیرهای آرام رودخانه فراوان هستند، و کروکودیل های زیادی نیز وجود دارند. براساس قرارداد مرزى، ۴۲۷ جزيره به ايران و ۳۸۲ جزيره به جمهورى آذربايجان تعلق دارند. پس از فروپاشی شوروی سابق و تشکیل جمهوری های مستقل ارمنستان و آذربایجان، هیچگونه قرارداد جدیدی پیرامون آب های ارس و چگونگی بهره برداری از آن منعقد نشده است .همانطور که در تمامی قرارداد های ایران و شوروی از جمله قرارداد آخر اشاره شده، حدود مرزی ایران و شوروی سابق، در رودخانه های مرزی خصوصاً ارس، خط منصف بوده و تاکید بر استفاده مساوی از آب رودخانه مرزی به صورت ۵۰ – ۵۰ بوده است؛ اما پس از فروپاشی شوروی، استفاده دو دولت ارمنستان و آذربایجان از رودخانه مرزی ارس و به عنوان دولت های مجزا بیشتر از ایران شده است.

بنابراین، بهتر است مراقب پول باشید و آن را برای زمان دیگری پس انداز کنید. البته در نظر داشته باشید بعد از ناپدید شدن علائم این مواد غذایی را در رژیم خود بگنجانید. با ما در خواندن اطلاعاتی چند در مورد این پدیده عجیب همراه باشید. این رود با طولی بهاندازه ۲۶۴۰ کیلومتر از جنوب به شمال جریان دارد.۱۵. يکى از آنها در شمال به خليج قزلآغاج و ديگرى در جنوب به درياى خزر مىريزند. از غرب تا شمال و جنوب بستر تالاب کاملا از گونه های گیاهان نمک دوست (هالوفیت) از خانواده کنوپودیاسه (اسفناجیان) پوشیده شده است.

دریاچه بزنگان در دشتی وسیع در سمت جنوب کوههای هزار مسجد قرار دارد. در بستر رودخانه ارس ۸۰۵ جزيره کوچک و بزرگ خالى از سکنه وجود دارد که به زبان محلى به آن «شام» مىگويند. قلمرو فکری: در آن لحظه کسی ندانست که جلال الدین به چه چیزی فکر کرد که چشمانش پر از اشک شد . دوستی دیگر هم گفت که بین سالهای 1927 ـ 1934 روسها اعلام کردند هر کسی نسخه خطی دارد بیاورد و امتیاز بودن در حزب و غیر آن را بگیرد. این دریاچه، دومین دریاچه بزرگ و چهارمین تالاب ایران به شمار می رود که محل زندگی پرندگان مهاجر و بومی است و وسعت آن نیز به شرایط بارندگی سالانه وابسته است.

دریاچه پریشان از سال ۱۳۸۸ به دلیل کمبود بارندگی و حفر صدها چاه مجاز و غیر مجاز در اطراف آن برای استفاده در امور کشاورزی مردم این منطقه و به عقیده محلیان به دلیل وجود نیروگاه سیکل ترکیبی برق در نزدیکی دریاچه خشک شده است. در چند سال اخیر، طغیان رودخانه ارس و بالها رود در فصولی از سال، باعث شده که زمینهای حاشیه این رودخانه ها، تخریب شود، در بعضی از نقاط دیواره های رودخانه از بین رفته و زمین های اطراف رودخانه در سمت ایران، ملحق به آن شده است.

ضمن آنکه در شهرهای دیوار مرزی جمهوری آذربایجان با ایران، صنایع قابل توجهی که باعث جذب جمعیت شود، وجود نداشته است. در این راستا لازم است لایروبی رودخانه های ارس و بالهارود و ترمیم دیواره های این دو رودخانه به منظور بهره برداری از آب بیشتر و عدم تجاوز رودخانه به حریم مرزی ایران در دستور کار مسئولان ذیربط قرار گیرد. در پایان سخن یادآور میشوم هرچند، اردوغان در مراسم رژه پیروزی ارتش جمهوری آذربایجان در جنگ قره باغ، جدایی دو سوی ارس با سنگ و آهن را مورد اعتراض شاعرانه خود قرار داد اما واقعیت (جدا از نیت نقل کننده) آن است که این ندا باید به سنگ و آهنی روا داشته شود که در سدهای بالادست، اساس و حیات تاریخی این رود را با خطر مواجه ساخته است.

از آن پس، رودخانه ارس تا محلى به نام بهرام تپه، به عنوان مرز مشترک دو کشور ايران و جمهورى آذربايجان امتداد مىيابد. علاوه بر ترکیه یکی دیگر از کشورهای حوضه آبریز ارس یعنی ارمنستان نیز در سرشاخههای رود ارس دو سد با ظرفیت بیش از 250 میلیون متر مکعب و 9 سد کوچک (5 تا 100 میلیون متر مکعب) احداث کرده است. ترکیه ۱۰ ابرپروژه آبی دارد که ایلیسو فقط یکی از آنهاست و نوزدهمین سدی بود که روی دجله و فرات احداث شده است. ضمن اینکه از نظر دولت ترکیه احداث این سدها برای بهرهبرداری از نیروگاههای برق آبی بوده و آب مجدد به این رودخانه باز میگردد لیکن تجربه هر سدسازی و واقعیتهای میدانی از کاهش قابل ملاحظه آب در پایین دست نشان دارد.

هر یک از کشورهای این حوضه آبی، سدهای کوچک و بزرگی را در مسیر این رود احداث کردهاند که از مهمترین آنها میتوان به سد آخوریان (مشترک میان ارمنستان وترکیه)، سدهای ارس و خداآفرین (مشترک میان جمهوری اسلامی ایران و آذربایجان) اشاره کرد. ساعت شش یک قرص متوکلوپرامید خورده و ساعت هفت بسته سوم پودر مصرف و بعد از آن یک قرص بیزاکودیل خورده شود. در صورت عدم بهره برداری از رودخانه مرزی و سطحی ارس و بالها رود و استفاده بی رویه از منابع آبهای زیر زمینی که پاسخگوی نیاز فعلی و آینده استان نخواهد بود بحران کم آبی، وضعیت سیاسی و اقتصادی این استان را دچار تحولات عمیقی خواهد کرد که به یک مشکل ملی تبدیل خواهد شد.

رودخانه مرزی ارس به عنوان طولانی ترین و یکی از پرآب ترین رودخانه های مرزی ایران نقش بسیار مهمی در توسعه سیاسی ـ اقتصادی استان اردبیل دارد؛ اما در حال حاضر، دشتهای استان اردبیل با کمبود آب مواجه بوده و در آینده خطر کم آبی آن را تهدید می کند. مورخان با بررسی نقشه های قدیمی از ایران و همچنین نامه هایی که در آن زمان رد و بدل می شده است، متوجه شده اند که به این رودخانه، اتک می گفته اند. آب بخشى از رودخانه، توسط کانالهايى به سوى دشت مغان جريان يافته و سبب رونق کشاورزى در منطقه کشت و صنعت مغان شده است.

بعد از غصه خوردنهایمان برای هیرمند و هریرود و تشدید بحران خشکسالی در شرق کشور، چند روز قبل هم غصهدار رودخانه دجله در عراق شدیم؛ اما نه فقط بهخاطر تبعات افتتاح سد ایلیسو در ترکیه و کاهش ۵۶ درصدی آب ورودی به این رودخانه، بلکه نگرانی از خشکی بیشتر هورالعظیم خوزستان و افزایش ریزگردهای ورودی به کشور از بیابانهای عراق هم غصههایمان را بیشتر کرد. متأسفانه بخش عمدهای از مساحت این دریاچه در حال خشکشدن است؛ زیرا بر اثر خشکسالیهای متوالی و کاهش آب ورودی بهوسیله چشمهها آب این دریاچه نسبت به گذشتهها بسیار کم شده است.

دیدگاهتان را بنویسید